Bu konuda sadece üzüm ile ilgili değil genel olarak gıda fiyatlarını etkileyen birkaç noktayı vurgulayacağım. Önce şunu söyleyeyim, kur fiyatı yurtiçi enflasyonun çok altında olduğu için ihraç fiyatı düşüyor. Bunun yanında on beş yıl önceden Çin bu bölgeden üzüm çubukları almıştı, şimdi yetiştirdi, işi büyüttü ve dünyaya satma aşamasında. Amerika’da üzüm üretimi gayet güzel, yani bizim Sultani Üzüm’ün dünya piyasalarındaki rekabet gücü azaldı.
Ama sadece konu bun değil. Biz genel olarak gıda politikasında birkaç hususu vurgulayalım, geçen günlerde tam mısır hasadının yapılacağı zaman mısır ithalatı yapılacağı söylendi; arada bir hasat yaklaştığında çiftçiye böyle darbeler vuruluyor; iki yıl önce de buğday hasadı yapılacağı zaman buğday ithal edilmişti.
Şimdi anlatmak istediğimizi yazalım:
1)Hükümet çiftçilikten geçinen, diyelim 30 milyon kişiyi ezdirmek pahasına 80 milyona ucuz gıda temin etmek için ithalata başvuruyor; kur nispeten fazla artmadığı için dış ticaret hadleri açısından fiyat ucuz gibi görünmesine rağmen Türkiye gıda enflasyonunda dünyanın sayılı ülkelerinde başa çekiyor. Bir türlü bu kısır döngüyü kıramıyoruz!
2)Kur artsa döviz nedeniyle enflasyon daha da artacak; sadece gıda da değil, sanayide de bu böyle.
3)Aslında sadece döviz fiyatı artışına bel bağlamak da iyi değil, önemli olan ürettiğinin katma değeri, marka fiyatı ederinin yükseltilmesi lazım.
4)Hükümetin hatalı politikaları varsa, çiftçinin de hatası var. Bir kere gıda üretimi, hele üzüm para kazandırır kazandırmaz değil, kazanılıyor da. Ama sulama elektrik, işçilik vs. maliyetlerinde bir istikrar yok.
Bizim düşüncemize göre:
Üretici, ziraat odası, tüccar ve ihracatçının yanı sıra sektörün tüm paydaşlarının bir araya gelip bu sorunları koordinatör ajans üst yapısı kurulmadan ve üretici de maliyetleri ortak yüklenerek, hele ki depoya alınanlara kontrat düzenleme ve bunun sertifika gibi alınıp-satılmadan uzun vade bu işin sürdürülebilmesi zor olacak…
Herkes takkesini önüne koyup düşünsün; sadece bencil kapitalist ve kişisel çıkarla alış-veriş yapmak, üzümcüyü de, üreticiyi de ve hatta ihracatçı da üzecek… Gidişat bu yönde.
Naim KARAGÜLLE
